حکمرانان اقتصادی نسبت به حوزه فرهنگ و هنر دچار غفلت هستند و بیتردید بخشی از حل مشکلات اقتصادی مرتبط با مسائل فرهنگی جامعه است.
در روزهایی که نمایندگان مجلس شورای اسلامی سرگرم بررسی بودجه سال ۱۴۰۲ هستند، باز هم مباحث مربوط به بودجه فرهنگی کشور در رسانهها مورد توجه قرار گرفته است. با وجود ضریب رسانهای که به بودجه فرهنگی داده میشود و پرررنگ شدن بودجه برخی از نهادهای فرهنگی در ردیفهای بودجه، عملاً سهم فرهنگ و هنر از بودجه کشور بسیار کمتر از اهمیت ذاتی این بخش در سرنوشت جامعه است، بهطوریکه بسیاری از آسیبهایی که در بخشهای مختلف ایجاد میشود، ریشه در غفلتهای فرهنگی دارد. مسائل به ظاهر اقتصادی و فنی مانند مدیریت عرضه انرژی در کشور و نحوه استفاده بهینه از آن، یکی از مواردی است که این روزها به آن بسیار پرداخته میشود، اما سالهاست که نسبت به فرهنگسازی استفاده صحیح از منابع انرژی غفلت شده است. احمد راستینههفشجانی، سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس درباره این غفلت میگوید: «در طول سالیان متمادی کمتوجهی به حوزه فرهنگ و هنر به عنوان مهمترین ابزار انتقال پیام و اصلاح ساختارها، پیامدهای متفاوتی را به دنبال داشته است. عدم توجه کافی به مسئله فرهنگ منجر به ایجاد بسیاری از مشکلات از جمله مسائل اقتصادی شده است. به فرض مثال اگر امروز با مشکل کمبود انرژی مواجه هستیم، بسیاری از حکمرانان به دنبال تأمین منابع انرژی بیشتر هستند، در صورتی که با فرهنگ صرفهجویی میتوان بسیاری از مسائل اقتصادی را حل کرد.» راستینههفشجانی میافزاید: «اگر به واسطه فرهنگ، جامعه را به سمت اصلاح الگوی مصرف انرژی سوق دهیم، بیتردید با صرفهجویی ۱۰ درصدی میتوان به تقاضای جامعه پاسخ داد، بدون اینکه سرمایهگذاری جدیدی در حوزه انرژی داشته باشیم یا در زمینه پرداخت یارانه به افراد متمول جامعه اگر فرهنگسازی شود، حتماً این گروه از افراد به صورت خودجوش اقدام به حذف یارانه در راستای عدالتمحوری خواهند داشت.»
عضو کمیسیون فرهنگی مجلس در ادامه با اشاره به اصلاحات اقتصادی که مدنظر نمایندگان است، یادآور میشود: «بخشی از اصلاحات اقتصادی به ارز و دلار مرتبط است که به واسطه رسانهها کنترل میشود. حکمرانان اقتصادی به دلیل گستردگی این حوزه نسبت به حوزه فرهنگ و هنر دچار غفلت هستند. بیتردید بخشی از حل مشکلات اقتصادی مرتبط با مسائل فرهنگی جامعه است و بیتوجهی مسئولان به بودجه فرهنگ و هنر غیرقابل توجیه است. به عبارتی سیاستگذاران به نقش رابطه فرهنگ و هنر در راستای اصلاح روابط اقتصادی و اجتماعی بیتفاوت هستند.»
وی با انتقاد دوباره از بیاهمیت بودن فرهنگ و هنر در دوران بودجهبندی تأکید میکند: «مسئولان و متولیان امر در خصوص فرهنگ و عملکرد آن دچار یک اشتباه راهبردی و استراتژیک در شناخت دقیق فرهنگ و هنر هستند. به فرض مثال اغتشاشات اخیر نشان داد بیتوجهی به این حوزه چه آسیب بزرگی به سرمایه اجتماعی وارد میکند.»
سخنگوی کمیسیون فرهنگی مجلس در خصوص وضعیت بودجه فرهنگی کشور هم میگوید: «در حال حاضر همین بودجه اندک اختصاص یافته به حوزه فرهنگ و هنر در جای خود هزینه نمیشود و متأسفانه شاهد هستیم که با کمبود اعتبارات در سایر حوزهها، مسئولان درصدد جبران این کمبود از مظلومترین بخش، یعنی فرهنگ و هنر هستند. کمیسیون فرهنگی وظیفه دارد گزارش تفریغ بودجه را از دیوان محاسبات در بخش اعتبارات فرهنگ و هنر دریافت کند و این مسئله را جزو وظایف نظارتی خود میداند.»
با توجه به پیگیری کمیسیون فرهنگی مجلس این امید میرود که امسال در تدوین بودجه و تصویب آن، سهم فرهنگ و هنر واقعیتر از سالهای گذشته در نظر گرفته شود. هزینههای فرهنگی بهطور واقعی مدنظر قرار بگیرد و تأثیر مهم عرصه فرهنگ در کاهش بسیاری از هزینهها در مباحث سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مورد تأکید باشد. فرهنگسازی بهخصوص در مباحث اقتصادی بهطور مستقیم میتواند باعث صرفهجوییهای مالی شود و کاهش هزینههای جاری کشور را در پی داشته باشد.
